. . .

Przewodnik po Delegacji - Co, gdzie i jak stakować? Część 1

Rafał   2021-09-29 22:47

Staking jest jednym z najpopularniejszych sposobów na zarabianie w kryptowalutach. Powstaje coraz więcej projektów Proof of Stake (POS), a niektóre decydują się nawet porzucić dotychczasowe algorytmy na rzecz tego właśnie (np. Ethereum). Dzięki temu artykułowi (i kolejnych częściach) poznasz największe projekty POS, dowiesz się jak wysokie są nagrody oraz jak zacząć delegować.

jak stakowac

Staking pozwala zarabiać pasywnie bez żadnego wysiłku i oferuje całkiem niezłe zwroty, jednak te zwroty są określone w tokenach, nie w dolarach. Bardzo ważne, abyś zrozumiał, że zarabianie na stakingu pozwala ci zwiększać stan posiadanych tokenów, a twoje zarobki w dolarach, czy złotówkach są już uzależnione od ich ceny rynkowej. Jeśli ta wzrasta, zarabiasz więcej, nie tylko na nagrodach, ale i na początkowej inwestycji. Analogicznie, jeśli spada tracisz.

Artykuł poprowadzi cię przez proces delegacji, jednak nie jest poradą inwestycyjną, decyzje o zakupie konkretnych kryptowalut musisz podjąć sam.

Jak działa staking?

W Proof of Stake walidatorzy obsługują węzły, które biorą udział w konsensusie, weryfikacji i dodawaniu nowych bloków do łańcucha. Chociaż szczegóły, nazwy algorytmów i walidatorów mogą się różnić w zależności od sieci, o wyborze walidatora, który doda blok i otrzyma opłaty transakcyjne decyduje jego „stake”, czyli stawka, którą zablokował jako zabezpieczenie, które może stracić w całości lub w części (znów zależy od projektu) jeśli spróbuje szkodzić sieci. Często by rywalizować o nagrody trzeba zablokować tokeny warte bardzo dużo. Tak dużo, że jeden walidator może sobie z tym nie poradzić i tutaj do gry wchodzi delegacja.

Delegacja

Najprostszą i w tym momencie najpopularniejszą metodą uczestnictwa w stakingu jest delegacja. W pewnym sensie polega to na „oddaniu” naszych tokenów (a raczej siły naszego głosu - nic nie oddajesz!) walidatorowi, który dzięki nim ma większą szansę na dodanie bloku. Oczywiście działa to w sposób zdecentralizowany, ustalony przez protokół i walidator nie może nam w żaden sposób ukraść naszych aktywów. 

Blokujemy nasze tokeny w stakingu (czasem nazywa się do również „powiązaniem” z ang. bonding) i zarabiamy nagrody składające się z części opłat transakcyjnych oraz inflacji, czyli nowo tworzonych tokenów. 

Każdy z walidatorów pobiera za swoje usługi opłatę w postaci części naszych nagród np. 10% nagród i co ważne tylko z nagród, w końcu to on obsługuje węzeł i bierze na siebie koszty utrzymania i zakupu sprzętu.

W pewnym sensie delegacja działa jak zrzutka. Wiele osób się zrzuca i otrzymuje w zamian nagrody. Jeśli chodzi o to jak stakować można to robić na kilka sposobów.

W tym artykule i kolejnych częściach zajmiemy się najlepszymi sposobami, czyli takimi, które działają w sposób zdecentralizowany, który całkowicie kontrolujemy, dlatego nie będzie tutaj np. giełd. Skupimy się także na portfelach przeglądarkowych, które oprócz stakingu pozwalają na komunikajcę z DApps więc nie trzeba zapisywać dziesiątek kluczy jeśli zechcesz komunikować się ze zdecentralizowanymi aplikacjami sieci.

Czy delegacja jest bezpieczna?

W dużym skrócie, tak. Jedyne ryzyko, które jest ściśle powiązane z delegacją to „slashing”, czyli kara w postaci „obcięcia” procenta stakowanych tokenów walidatora. Ma to miejsce jeśli walidator szkodzi sieci zarówno umyślnie np. próbuje oszukiwać, jak i nieumyślnie - zbyt często jest off-line, ponieważ np. ma niestabilne połączenie z Internetem. Slashing dotyczy zarówno walidatora jak i wszystkich jego delegatorów! Oczywiście to, czy występuje i jak działa zależy już od danej sieci. Ale nie przejmuj się, nie tak łatwo trafić na walidatora, który zaryzykuje. 

Tip: Powstaje wiele firmy, których specjalnością jest dbanie o różne sieci, są to profesjonalni walidatorzy. Zakładają własne węzły i zarabiają na prowizjach. Przykłady takich firm to Everstake oraz Staked. Jeśli nie wiesz do kogo delegować, takie firmy są pewnym źródłem bezpieczeństwa i jakości.

Tip 2: Walidator z komisją 100% oznacza, że nie chce twoich delegacji, nic z nim nie zarobisz. Z kolei walidator ze zbyt niską prowizją, a nawet i zerową może okazać się niepewny i niewarty zaufania, choć to oczywiście zależy od walidatora i jego statystyk.

Najlepsze projekty Proof of Stake

Najlepsze, czyli w tym wypadku największe i najbezpieczniejsze projekty. 

ADA kryptowaluta

 Cardano

 

W Cardano walidatorzy zostali nazwani „operatorami pul”. Ich zadania są takie jak w innych protokołach, mają zabezpieczać sieć i dodawać bloki, za co otrzymują nagrody, którymi dzielą się z wszystkimi delegatorami. Szansa na to, że węzeł zostanie wybrany wzrasta proporcjonalnie do stawki delegowanej do tego węzła.

W tym momencie zwroty z delegacji Cardano wynoszą około 6% rocznie, a w stakingu zablokowane jest 70% podaży w obiegu (dane Staking Rewards). Delegować można bardzo łatwo zarówno z wykorzystaniem portfela Daedalus, jaki i Yoroi. Dla wygody można wybrać Yoroi, który w przeciwieństwie do Daedalus jest portfelem lekkim, w formie rozszerzenia przeglądarki.

Jak delegować ADA z portfela Yoroi 

(Najpierw należy portfel zainstalować. W artykule o MetaMask tłumaczę cały proces od A do Z.  Instalacja w przypadku każdego portfela przeglądarkowego jest niemal identyczna):

MetaMask

1. Jeśli jeszcze nie masz portfela pobierz go z OFICJALNEJ strony, jako rozszerzenie przeglądarki (lub wersja mobilna, zależy co wolisz)

2. Następnie utwórz nowy portfel lub importuj jeśli już posiadasz

Yoroi portfel Cardano

3. Podaj dowolną nazwę portfela i ustal hasło

4. Kolejnym krokiem jest bardzo ważne zapisanie frazy seed. Bez niej nie odzyskasz dostępu do portfela jeśli zgubisz telefon, hasło, komputer itd.

5. Po potwierdzeniu zapisania frazy portfel jest gotowy. Możesz przesłać na niego ADA. Twój adres jest podany w zakładce "Receive". Jeśli importowałeś portfel ADA ze środkami pojawią się one od razu.

5. Delegacja odbywa się z zakładki „Delegation List”

6. Należy wybrać pulę i kliknąć Delegate (pamiętajcie o opłacie i nie delegujcie bardzo małych kwot - po prostu się nie opłaca).

7. Po delegacji możecie zmieniać wybraną pulę dowolnie, czyli re-delegować.

Jak delegować Cardano

Co ciekawe, w tym przypadku nie tylko ADA w ogóle nie "opuszcza" naszego portfela, ale nie ma żadnego czasu odblokowywania. ADA możemy po prostu przesłać co automatycznie kończy staking. 

Jak wybrać pule stakingu ADA?

Z jednej strony nie jest to takie proste, bo jest sporo zmiennych, które decydują o maksymalnym możliwym zwrocie, z drugiej… jest banalne. Tak naprawdę możesz wybrać pulę po ROA, czyli oczekiwanym rocznym zwrocie ADA w procentach. Szczegółowe dane o każdej puli możesz znaleźć na adapools.org.

Jak długo czeka się na pierwszą nagrodę?

Działanie stakingu ADA opiera się o tzw. snapshoty i epoki. Epoka w Cardano trwa 5 dni. Na końcu każdej robione jest „zapis” stanu blockhaina i wszystkich adresów, które stakują, jednak będzie on wykorzystany nie od razu w następnej epoce, a jeszcze kolejnej. Czyli jeśli rozpoczniesz staking w epoce 290 będzie on aktywny w epoce 292. Kalkulacja nastąpi w 293, a nagrodę otrzymasz w 294. Oznacza to, że ponad 2 tygodnie oczekuje się na pierwszą nagrodę, jednak później nagrody będą spływać już cały czas (co epokę, czyli co 5 dni).

Kalkulator stakingu ADA: 

Oczywiście wyliczenia powyższego kalkulatora należy traktować czysto informacyjnie, nie należy podejmować, żadnych decyzji finansowych tylko na jego podstawie.

Ryzyko stakowania ADA

Cardano można stakować bez żadnego ryzyka. Nie ma slashingu, ani żadnych blokad.

kryptowaluta BNB

 Binance Smart Chain

 

Delegacja Binance Smart Chain (NIE BINANCE CHAIN - WAŻNE) jest jeszcze prostsza niż w przypadku Cardano. Binance Smart Chain wykorzystuje algorytm Proof of Stake Authority i posiada 21 aktywnych walidatorów, którzy otrzymują nagrody. 

Aktualny zwrot wynosi około 10% rocznie, jednak zależy tylko i wyłącznie od opłat pobieranych przez sieć, BNB nie ma inflacji. W stakingu znajduje się 70% podaży. Aby delegować BNB należy przejść na stronę Staking Binance, podłączyć portfel Binance Chain Wallet, wybrać walidatora i kwotę BNB, którą chcemy nominować (minimum 1 BNB).

Jak delegować BNB z portfela Binance Wallet

Jeśli nie posiadasz rozszerzenia Binance Wallet możesz go pobrać z wyżej wspomnianej strony wybierając z menu „Wallet” > „Binance Chain Wallet (Extension)”.

Instalacja wygląda właściwie tak samo jak w przypadku portfela Yoroi i każdego innego rozszerzenia. Tworzysz lub importujesz konto, zapisujesz i potwierdzasz frazę seed. 

Aby nominować BNB musisz wybrać sieć Binance Smart Chain:

staking BNB

Na stronie binance.org/en/staking podłączasz swój portfel, na którym posiadasz ponad 1BNB, wybierasz walidatora klikając „Delegate”, wpisujesz kwotę i to wszystko.

BNB delegacja

W przypadku BNB występuje już okres tzw. „unbondingu”, który trwa co najmniej 7 dni. Po odblokowaniu dopiero po takim czasie można przesyłać BNB.

Jak wybrać walidatora BNB?

Tutaj wybór jest dość prosty. Tylko 21 walidatorów z największym stake, czy jak pokazano na wyżej wymienione stronie „Voting Power”, zarabia nagrody (status Active). Delegować musisz do jednego z topowych 21. Możesz kierować się APR i prowizją.

Jak długo czeka się na pierwszą nagrodę?

Na pierwszą nagrodę czeka się jeden dzień. Nagrody są otrzymywane raz dziennie o 00:00 czasu UTC.

Ryzyko stakowania BNB

Slashing w Binance Smart Chain jest, natomiast dotyczy walidatora. Użytkownik straci jedynie nagrody z danego dnia.

kryptowaluta SOL

 Solana

 

Staking Solana jest trochę bardziej skomplikowany, czasochłonny i wymaga tworzenia kont stakingowych… na szczęście mamy Phantom. Portfel Phantom pozwala delegować SOL w dosłownie 3 kliknięciach.

Delegacja zapewnia aktualnie około 6% rocznie. W stakingu znajduje się 77% uprawnionych tokenów. Za pomocą Phantom cały proces jest banalnie prosty.

Jak delegować SOL używając Phantom

Po pierwsze musisz posiadać rozszerzenie, które znajdziesz na oficjalnej stronie projektu. Linki znajdzie w naszym katalogu

Cały proces instalacji jest identyczny do poprzednich. Pamiętaj o zapisie fraz seed!

jak stakować SOL

  1. Powyższy gif raczej wszystko wyjaśnia. Po instalacji i depozycie SOL kliknij „Solana” w panelu głównym rozszerzenia
  2. Następnie wybierz „Start earning SOL”
  3. Kolejny krok to wybór walidatora (procenty obok każdego to jego prowizja).
  4. Następnie wybierasz kwotę i wysyłasz transakcję. 

Jak wybrać walidatora SOL?

Aby zwiększać decentralizację należy delegować do tych posiadających mniejszy stake, ale możesz wybrać dowolnie, np. po wysokości prowizji. Szczegółowe informacje dotyczące każdego z nich najlepiej sprawdzić na https://www.validators.app.

Jak długo czeka się na pierwszą nagrodę?

W Solana występuje coś takiego jak „rozgrzewka”, która trwa 2 dni. Następnie co epokę nagrody są dystrybuowane do każdego walidatora i delegatora oraz automatycznie re-delegowane jako aktywny stake.

Ryzyko stakowania SOL

W Solana występuje ryzyko utraty 100% SOL, jeżeli walidatorowi, któremu oddelegowaliśmy zostanie udowodnione oszustwo. Slashing nie jest jednak automatyczny, decyduje o tym zarządzanie on-chain. Dodatkowo unbonding trwa 2 dni.

LUNA kryptowaluta

 Terra

 

Delegacja LUNA jest prosta i – co więcej – pozwala od razu zarabiać nagrody.  LUNA służy jako zabezpieczenie stablecoinów protokołu dlatego też występuje bardzo długi okres unbondingu, czyli odzyskania możliwości używania tokenów, trwający aż 3 tygodnie. Jest to mechanizm bezpieczeństwa. W tym czasie nie można ani przesyłać LUNA, ani zarabiać nagród.

Aktualnie można zarobić niecałe 4% rocznie. 34% podaży w obiegu znajduje się w stakingu. Dodatkowo stakujący LUNA otrzymują airdropy! Nadchodzące można znaleźć na https://terra.smartstake.io/airdrops

Cały proces można przeprowadzić przy wykorzystaniu portfela Terra Station ze strony station.terra.money.

1. Najpierw należy pobrać rozszerzenie przeglądarki ze strony terrra.money i wykonać te same kroki co opisane wcześniej. Instalacja > Hasło > Zapisane frazy seed (chyba że używamy Ledger)

2. Na stronie wspomnianej wyżej łączymy się z rozszerzeniem Terra Station (lub portfelem Ledger) i przechodzimy do zakładki „Staking”

staking LUNA

3. Wybieramy walidatora, klikając na jego nazwę

4. Na kolejnej stronie widzimy więcej szczegółów. Jeśli odpowiada nam prowizja, czas on-line (100% musi być) i inne dane klikamy na „Delegate”

5. Następnie wpisujemy kwotę i wysyłamy transakcję.

Jak wybrać walidatora LUNA?

Liczą się podobne dane jak w każdej sieci. Czas on-line (czyli „uptime”), prowizja, czy auto-delegacja, czyli własny stake, który walidator wpłaca jako zabezpieczenie. Trzeba też pamiętać, że tylko topowych 130 walidatorów jest aktywnych. 

Zdarza się, że delegatorzy, którzy stakują u tych z największym stake nie otrzymają dodatkowych airdropów. Jest to zrobione po to, aby zwiększać decentralizację i zachęcać do delegacji mniejszych walidatorów.

Jak długo czeka się na pierwszą nagrodę?

Jak już wcześniej wspomniałem nagrody otrzymuje się praktycznie od razu.

Ryzyko stakowania LUNA

W Terra występuje ryzyko slashingu, w wyniku którego zarówno walidator jak i wszyscy delegujący mogą stracić część swoich tokenów. Oprócz tego występuje dość długi czas oczekiwania na ponowną możliwość użycia LUNA po zakończeniu stakingu, czyli unbonding, który trwa 21 dni. 


Podsumowanie

Jak widać delegacja jest bardzo prosta, zwłaszcza jeśli korzysta się z odpowiednich narzędzi. Bardzo podstawowa wiedzy wystarczy, aby znaleźć pewnych walidatorów, z którymi ryzyko slashingu jest praktycznie zerowe. 

W następnej części przyjrzymy się kolejnym projektom takim jak Cosmos, Avalanche, Elrond i Polygon. Dodatkowo osobny artykuł poświęcimy Kusama i Polkadot, ponieważ nominacja i zasady, jakie rządzą tymi sieciami nie są tak jasne i proste jak w innych przypadkach. 

Jeśli coś jest dla was niejasne, zapraszamy na do zadawania pytań na Twitter lub e-mail. Pamiętajcie, że nikt nigdy nie poprosi was o dostęp do komputera, jakiekolwiek pliki lub frazę seed!

 

Popularne