. . .

Przewodnik po ADA - Czym jest Cardano i co je wyróżnia?

Rafał   2021-11-16 12:02

Platformy smart kontraktów notują fantastyczny rok. Ceny natywnych tokenów takich sieci wzrosły o tysiące procent, podobnie jak ich wykorzystanie i liczba użytkowników. Od września br. Cardano można wreszcie również zaliczyć do grona platform smart kontraktów. Sprawdźmy czym jest Cardano i co wyróżnia tę sieć od innych.

kryptowaluta cardano

Stworzenie dobrze działającej platformy, która rozwiązuje wiele problemów, znanych głównie z Ethereum, nie jest takie proste. Cardano podeszło do tematu w sposób dość spokojny, wręcz powolny, ale i naukowy bazujący na badaniach - wielu, bardzo wielu, opracowanych przez specjalistów z różnych dziedzin, badaniach…

Przez jednych takie podejście jest podziwiane, przez innych, wytykających bardzo powolny rozwój, wyśmiewane. My jednak zajmiemy się przedstawieniem tego co do tej pory udało się osiągnąć Cardano i przyjrzymy się kilku wyróżniających tę platformę funkcjom.

Co to Cardano?

Cardano to otwarty źródłowo, zdecentralizowany i pierwszy polegający w takim stopniu na badaniach naukowych łańcuch bloków, który stara się rozwiązać największe problemy platform smart kontraktów, a dokładniej mówiąc Ethereum. Projekt został założony w 2015 roku, a wystartował w 2017 r. i wykorzystuje mechanizm konsensusu Proof of Stake.

Cardano stosuje inne podejście niż większość platform smart kontraktów. Nie bazuje na modelu kont, a znanym z Bitcoina UTXO, stosuje algorytm Ouroboros, a także wspiera tworzenie natywnych tokenów, ale do tego przejdziemy później. Natywną walutą sieci jest ADA.

Rozwój Cardano został podzielony na pięć głównych faz, z których każda skupia się na innych aspektach łańcucha ADA:

  • Byron - Fundamenty
  • Shelley - Decentralizacja
  • Goguen - Smart kontrakty
  • Basho - Skalowalność
  • Voltaire - Zarządzanie

Cardano roadmap

Aktualnie Cardano znajduje się dokładnie w środku swojej mapy rozwoju, w fazie Gougen. W niej właśnie we wrześniu 2021 roku wprowadzono długo wyczekiwaną możliwość obsługi smart kontraktów. 

Kolejna faza - Basho - będzie erą optymalizacji, poprawy skalowalności i interoperacyjności sieci. Jednym z głównych elementów tej aktualizacji będzie wprowadzenie łańcuchów pobocznych, czyli tzw. sidechains. Łańcuchy poboczne mogą być używane jako mechanizm shardingu poprzez przenoszenie pracy z łańcucha głównego na boczny w celu zwiększenia przepustowości sieci. 

Co więcej, Basho ma wprowadzić także różne formy transakcji. Główny blockchain Cardano będzie nadal korzystał z modelu UTXO, jednak możliwość obsługi i przełączania między modelami UTXO i opartymi na systemie kont zostanie dodana za pomocą łańcuchów pobocznych.

Co odróżnia Cardano od innych platform smart kontraktów?

Przejdźmy do konkretów i prześledźmy fundamenty na których opiera się Cardano. Głównymi cechami Cardano wyróżniającymi ten projekt od innych platform smart kontraktów i sieci Proof of Stake jest algorytm konsensusu Ouroboros, delegacja bez zagrożeń i blokad środków, natywne tokeny oraz wykorzystywanie modelu UTXO, zamiast najpopularniejszego modelu kont.

Ouroboros

W mitologii Uroboros lub Ouroboros jest przedstawiany jako wąż, lub smok zjadający własny ogon w zamkniętym kręgu. Samo słowo Ouroboros wywodzi się ze starożytnej greki, a jego dosłowne znaczenie to „zjadanie ogonów” lub „pożeracz ogonów”.

O ile żadnych smoków w Cardano nie ma, chyba że jako NFT, tak Ouroboros jest nazwą protokołu konsensusu stosowanego przez Cardano. Oczywiście w zgodzie z naturą ADA, konsensusem opartym na głębokim researchu.

Łączy unikalną technologię, matematycznie zweryfikowane mechanizmy, a nawet zasady psychologii behawioralnej i filozofii ekonomicznej (przynajmniej według twórców). Ouroboros gwarantuje bezpieczeństwo jeśli 51% stawki działa w zgodzie z zasadami oraz oferuje zrównoważony rozwój łańcucha bloków przy jednoczesnym ograniczeniu zużycia energii.

Ouroboros wybiera uczestników do tworzenia nowych bloków w oparciu o udziały, które kontrolują w sieci, czyli „stake”. Za produkcję bloków w Cardano odpowiadają węzły nazwane pulami stakingowymi.

Ouroboros działa poprzez dzielenie okresu czasu w Cardano na epoki trwające 5 dni i składające się ze slotów, trwających 20 sekund. Podczas każdego slotu jedna z pul stakingowych, tzw. lider, odpowiada za dodanie bloku. Może nie zostać wybrany żaden lider podczas danego slotu, lub zostać wybrany więcej niż jeden. Gdy więcej niż jeden zostaje wybrany, tylko jedna propozycja bloku jest akceptowana i dodawana do łańcucha. Prawdopodobieństwo tego, że dana pula zostanie wybrana zależy od ilości posiadanych ADA - im więcej, tym większa szansa.

Aby zwiększać decentralizację w Cardano zostało nałożone ograniczenie co do otrzymywanych nagród jeśli ilość ADA w jednej puli przewyższa pewien próg określony wzorem 1/k, gdzie k jest konfigurowalnym parametrem. W takim momencie nagrody dla danej puli przestają rosnąć, co zachęca do delegacji do tych mniejszych.

Cardano opracowało różne implementacje Ouroboros w tym Classic, Bizantine Fault Tolerance (BFT), Genesis, Praos, a w przyszłości ma zostać wprowadzone kolejna wersja - Ouroboros Hydra. Jest to protokół, który będzie działać na Cardano, umożliwiając przetwarzanie transakcji i smart kontraktów poza głównym łańcuchem.

Ouroboros Hydra umożliwi Cardano skalowanie poziome, zwiększając wydajność. Według symulacji przeprowadzanych przez zespół Hydra może sprawić, że Cardano osiągnie nawet 1 000 000 transakcji na sekundę.

EUTXO

Cardano, podobnie do Bitcoina bazuje na modelu transakcyjnym UTXO, nie jak większość platform smart kontraktów na modelu kont. W UTXO każda transakcja posiada wejścia i wyjścia. Wyjścia transakcji 1 są wejściami transakcji 2. UTXO oznacza Unspent Transaction Outputs, czyli Niewydane wyjścia transakcji.

Cardano UTXOźródło

Transakcje w modelu UTXO zużywają niewykorzystane wyjścia z poprzednich transakcji i wytwarzają nowe, które można wykorzystać jako wejścia dla przyszłych transakcji.

EUTXO stosowany przez Cardano jest rozszerzeniem funkcjonalności UTXO stosowanych przez Bitcoin. Adresy w modelu EUTXO mogą zawierać dowolną logikę w postaci skryptów. Na przykład, gdy węzeł weryfikuje transakcję, określa, czy transakcja może wykorzystać określone dane wyjściowe jako dane wejściowe. Transakcja wyszuka skrypt dostarczony przez adres wyjścia i wykona go, jeśli może.

Dodatkowo w EUTXO wyjścia mogą przenosić niemal dowolne dane, nie tylko adres i wartość, co sprawia, że skrypty są znacznie potężniejsze.

Takie podejście ma swoje wady, na przykład wymaga całkowicie innego podejścia do budowy aplikacji, ale ma również swoje zalety. W modelu UTXO transakcje nie zostanie przerwana w trakcie realizacji, opłaty są łatwe do przewidzenia oraz zapewnia to większe możliwości skalowania.

Natywne tokeny

Ethereum stosuje pewne standardy tokenów jak ERC-20, czy ERC-721. W przeciwieństwie do tokenów ERC śledzenie i księgowanie tokenów na Cardano jest obsługiwane natywnie przez blockchain i nie wymaga smart kontraktów. Tokeny natywne Cardano nie wymagają smart kontraktów do przesyłania i mogą być przenoszone wraz z innymi typami tokenów. 

Ponadto, w przeciwieństwie do ERC20, tokeny natywne nie wymagają specjalnych opłat za transfer ani dodatkowej logiki w celu śledzenia transakcji. Takie podejście sprawia, że tokeny tworzone na Cardano są tak bezpieczne jak ADA oraz pozwala na wysyłanie wielu tokenów w jednej transakcji.

Natywne tokeny wymagają smart kontraktów, aby je wybijać i spalać, natomiast logika dotycząca ich przesyłania jest zaimplementowana na blockchainie Cardano.

Oczywiście oprócz tworzenia tokenów zamiennych można także tworzyć NFT.

Smart Kontrakty Cardano

We wrześniu 2021 roku Cardano wreszcie otrzymało długo wyczekiwaną funkcję obsługi smart kontraktów i chociaż na razie niezbyt wiele dzieje się w tej kwestii, tak wreszcie jest możliwość wdrożenia smart kontraktu na Cardano.

Głównym językiem programowania smart kontraktów Cardano jest Plutus. Czerpie z nowoczesnych badań, aby zapewniać bezpieczne środowisko programowania oparte na Haskell, w którym zaprogramowane zostało Cardano. Kontrakty Plutus składają się z części, które działają on-chain i takich, które działają na maszynie użytkownika (off-chain). 

Ze względu na stosowanie modelu UTXO zdecentralizowane aplikacje Cardano nie tyle są trudne do napisania, co inne i niestety, przynajmniej w tym momencie, nie jest to plus. Aplikacje wdrażane na Cardano wymagają innego podejścia i nauczenia się nowych umiejętności pisania aplikacji przez programistów, nie można po prostu zaadaptować smart kontraktu z Ethereum.

Kryptowaluta ADA

Natywną walutą sieci  jest ADA, które swoją nazwę zawdzięcza XIX-wiecznej matematyczce - Ada Lovelace. 1 Lovelace jest najmniejszą jednostką, podobnie jak satoshi w BTC, 1 ADA = 1 000 000 Lovelace. 

ADA

ADA służy do pokrywania opłat transakcyjnych, zabezpieczenia sieci oraz nagradzania pul stakingowych. Nagrody pochodzą z opłat transakcyjnych oraz z inflacji, natomiast część z każdego bloku trafia do skarbca. Każdy może zostać operatorem puli, a także delegować swoje ADA do innych.

Co ciekawe delegacja w Cardano różni się od innych sieci nie tylko brakiem slashingu, ale i tym, że tokeny nie są w ogóle zablokowane. W każdej chwili można przesłać ADA przeznaczone dla delegacji, co automatycznie kończy staking. Więcej o delegacji w naszym przewodniku:

Delegacja

Maksymalna podaż ADA została ograniczona do 45 mld.

Jak zacząć z Cardano?

Przede wszystkim zapoznaj się z projektem robiąc własny, tak popularny w Cardano, research. Potrzebne linki znajdziesz na stronie ADA na Blokpres.

ADA jest dostępna na niemal wszystkich giełdach i bardzo ją łatwo kupić. 

Po zakupie można przechowywać ADA na wielu portfelach, z których najpopularniejszymi są Daedalus, który jest tzw. pełnym węzłem (ściąga pełną kopię blockchain) lub Yoroi, który jest lekkim portfelem przeglądarkowym. 

Innym wyjściem jest przechowywanie ADA na portfelach sprzętowych Ledger lub Trezor.

Delegacja, wybór walidatora/puli stakingowej i nagrody zostały opisane w wyżej wspomnianym poradniku.

Podsumowanie

Cardano jest projektem z ogromną społecznością, który budzi skrajne emocje. Jedni uważają ten projekt za przyszłość kryptowalut, inni wręcz przeciwnie, twierdzą, że jest znacznie przeceniony i oferuje dużo obietnic i bardzo powolny rozwój, który jest tłumaczony setkami badań.

Kto ma rację? Twoim zadaniem jest przeprowadzenie własnych badań. Po ich wykonaniu, daj nam znać co ustaliłeś.

 

Popularne